Παρασκευή 1 Μαΐου 2026

Είναι μάχη όλων μας. Είναι αντικείμενο καθημερινής διεκδίκησης,

 George A. Papandreou,

Η Πρωτομαγιά είναι μνήμη και διεκδίκηση.

Μνήμη του Σικάγου του 1886. Των εργατών που πλήρωσαν με τη ζωή τους ένα αίτημα που σήμερα θεωρούμε αυτονόητο: οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ξεκούραση, οχτώ ώρες ελευθερίας.

Από εκείνους τους αγώνες κερδήθηκαν τα μεγάλα. Το δικαίωμα ψήφου. Η κοινωνική ασφάλιση. Οι συλλογικές συμβάσεις. Η ίδια η ιδιότητα του εργαζόμενου ως πολίτη με δικαιώματα, όχι ως εργαλείο-μέσου παραγωγής. Η εργατική τάξη μπήκε στην ιστορία ως διακριτό υποκείμενο, ενωμένη γύρω από κοινές αξίες.

Όμως σήμερα οφείλουμε να πούμε καθαρά μια αλήθεια που ενοχλεί: όλα αυτά απειλούνται. Όχι σε κάποιο μακρινό μέλλον. Τώρα.

Απειλούνται από έναν παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό που κινείται χωρίς έλεγχο και χωρίς ευθύνες απέναντι στις κοινωνίες που τον τρέφουν.

Απειλούνται από μια ολιγαρχική συγκέντρωση πλούτου και εξουσίας που έχει φτάσει στο σημείο εξήντα χιλιάδες 

άνθρωποι να κατέχουν τριπλάσιο πλούτο από τέσσερα δισεκατομμύρια. Ενώ το πλουσιότερο 1% του πλανήτη ευθύνεται για το 41% των εκπομπών του θερμοκηπίου. Και αυτή η ανισότητα μετατρέπεται σε πολιτική ισχύ που υπονομεύει εργατικά δικαιώματα, δημόσια αγαθά, το περιβάλλον και την ίδια τη δημοκρατία.

Απειλούνται από μια τεχνολογική υπερσυγκέντρωση δύναμης που εξαρτά, εθίζει, παρακολουθεί.

Απειλούνται από έναν γεωπολιτικό, ενεργειακό και τεχνολογικό αγώνα ηγεμονίας που εκτρέπει πόρους τεράστιους σε ξέφρενες δαπάνες οπλικών συστημάτων, την ώρα που οι κοινωνίες μας ζητούν στέγη, υγεία, παιδεία, αξιοπρεπείς μισθούς.

Αυτή είναι η νέα βαρβαρότητα. Δεν φοράει στολή. Φοράει κοστούμι. Έχει μετοχικό κεφάλαιο, data centers, και κρυφά κονδύλια. Δεν έρχεται με πραξικόπημα, έρχεται με κανονικοποίηση της διαφθοράς και του πελατειασμού της εξαγοράς συνειδήσεων. Και ο αυταρχισμός που τη συνοδεύει δεν είναι η αιτία της παρακμής της δημοκρατίας. Είναι το αποτέλεσμά της.

Απαντιέται μόνο με έναν τρόπο: με μια κοινωνία δικαιοσύνης, ισότητας, δημοκρατίας και σοσιαλισμού. Με την επιστροφή του πολίτη στο επίκεντρο. Με τον επανέλεγχο της εξουσίας, συμμετοχικά και δημοκρατικά.

Η πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης κάνει τη μάχη ακόμα πιο επείγουσα. Οι αλγόριθμοι αποφασίζουν ποιος προσλαμβάνεται, ποιος απολύεται, πόσο πληρώνεται, πώς αξιολογείται. Δίπλα τους, οι πλατφόρμες χτίζουν έναν κόσμο εργασίας χωρίς συμβάσεις, χωρίς ωράρια, χωρίς ασφάλιση. Ο διανομέας, ο ντελιβεράς, ο οδηγός, ο freelancer, ο part-time εργαζόμενος, δεν έχει πια εργοδότη· έχει εφαρμογή. Δεν έχει συνάδελφο· έχει ανταγωνιστή. Δεν έχει σταθερότητα· έχει ειδοποίηση στο κινητό. Οπου ο εργαζόμενος δεν συναντά αφέντη, συναντά οθόνη. Και η οθόνη δεν λογοδοτεί σε κανέναν εκτός από τους μετόχους.

Έτσι γεννιέται μια νέα τάξη: όχι το προλεταριάτο των εργοστασίων, αλλά το πρεκαριάτο των πλατφορμών, δηλαδή εργαζόμενοι μόνιμα ανασφαλείς, που η ζωή τους κρέμεται από την επόμενη παραγγελία και την επόμενη βαθμολογία.

Η ανασφάλεια αυτή δεν είναι παρενέργεια. Είναι σχεδιασμός. Όσο πιο εύθραυστος είναι ο εργαζόμενος, τόσο πιο φθηνός γίνεται. Όσο πιο μόνος, τόσο πιο εύκολα ελέγχεται.

Οι προοδευτικές δυνάμεις της ανθρωπότητας οφείλουμε να συντάξουμε ένα νέο πράσινο, κοινωνικό συμβόλαιο για την εργασία: ποιοτικές θέσεις, ανθρώπινα ωράρια, βιώσιμους μισθούς, βιώσιμο περιβάλλον εργασίας και ζωής, ασφαλιστικά δικαιώματα για κάθε μορφή απασχόλησης, μισθωτή, πλατφορμική, ψηφιακή, υβριδική. 

Καθοριστική για την δημοκρατική αναγέννηση η ουσιαστική συμμετοχή εργαζόμενων και πολιτών στη λήψη αποφάσεων, στην κοινωνία και στην εργασία. 

Δίκαιη κατανομή του πλούτου που παράγουν οι μηχανές. 

Οι αλγόριθμοι οφείλουν να λογοδοτούν στους πολίτες, όχι απλά στους μετόχους.

Ο εκδημοκρατισμός του κόσμου της εργασίας, η συλλογική αυτονομία και η προστασία των εργαζομένων αποτελούν υποχρέωση του κράτους και όχι πολυτέλεια. Απαιτούν δημοκρατικούς μηχανισμούς ελέγχου. Απαιτούν εφαρμογή των συλλογικών συμβάσεων. Απαιτούν ασφάλεια και υγιεινή στην εργασία, καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, άμβλυνση των έμφυλων εισοδηματικών ανισοτήτων. 

Είναι αντικείμενο καθημερινής διεκδίκησης και όχι εθιμοτυπικής τελετουργίας.

Θυμόμαστε σήμερα όσους διεκδίκησαν στους δρόμους του Σικάγου: αξιοπρεπείς συνθήκες, ανθρώπινα ωράρια, βιώσιμους μισθούς, ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Πρωτίστως, σεβασμό. 

Όλα αυτά διεκδικούνται μέσα σε συνθήκες ακρίβειας του κόστους ζωής, υποχωρούντος κράτους πρόνοιας και όξυνσης των ανισοτήτων:  κοινωνικών, ψηφιακών, κλιματικών.

Αγώνας, λοιπόν. Γιατί τα αυτονόητα του σήμερα ήταν τα αδύνατα του χθες. Και αν δεν τα υπερασπιστούμε σήμερα, τα αυτονόητα του αύριο δεν θα υπάρξουν.

Είναι μάχη όλων μας. Ας τη δώσουμε με όλες μας τις δυνάμεις.


https://www.facebook.com/george.a.papandreou/posts/pfbid026mcbp56QF3qT4pK2t93DQ7m7u3s6hAJtYTeaDwPWfrBpYx98WzdJpzepXacuSUwil